Pracodawca nie może dokonać wypowiedzenia warunków pracy pracownikowi i nałożyć na niego obowiązek zakazu konkurencji w takim trybie

Pracodawca zaproponował pracownikowi włączenie do umowy o pracę klauzuli zakazu konkurencji w trakcie trwania umowy o pracę. Zakaz był bardzo szeroki i obejmował w istocie zakaz wykonywania każdej innej pracy. Zakład pracy wskazał, że ta propozycja jest kierowana do wszystkich pracowników i jest związana ze zmianą polityki pracodawcy dotyczącą uregulowania kwestii ewentualnego wykonywania pracy konkurencyjnej wobec firmy. Pracownik odmówił wyrażania zgody na proponowaną treść zakazu konkurencji. W związku z tym pracodawca złożył zatrudnionemu jednostronne oświadczenie o wypowiedzeniu warunków pracy na podstawie art. 42 § 1 Kodeksu pracy (K.p.) i rozszerzył warunki pracy o zakaz konkurencji pierwotnie proponowany pracownikowi na mocy porozumienia stron. Po stronie zatrudnionego pojawiły się wątpliwości, czy pracodawca postąpił zgodnie z prawem. Należy wskazać, że w świetle art. 42 § 1 K.p. przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę stosuje się odpowiednio do wypowiedzenia wynikających z umowy warunków pracy i płacy. Zgodnie zaś z art. 101(1) § 1 K.p. w zakresie określonym w odrębnej umowie, pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani też świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność (zakaz konkurencji). Umowa o zakazie konkurencji wymaga pod rygorem nieważności formy pisemnej (art. 101(3) K.p.). Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9 lutego 2022 r. (sygn. akt: II PSK 286/21) określił, że: „O odrębności umowy o zakazie konkurencji od umowy o pracę świadczy to, że ustawodawca wskazuje odmienne, konieczne dla każdego z rodzajów tych umów elementy, wprowadza również dla niej – inaczej niż w przypadku umowy o pracę – wymóg zachowania szczególnej formy, to jest formy pisemnej pod rygorem nieważności.”.

Reasumując należy wskazać, że zakaz konkurencji w trakcie stosunku pracy nie jest warunkiem pracy umowy o pracę i do jego powstania musi być zawarta odrębna umowa pomiędzy pracownikiem a pracodawcą. Czyli w sytuacji, gdy pracodawca proponuje zakaz konkurencji, pracownik musi wyrazić na to zgodę i strony muszą zawrzeć pisemną umowę dotyczącą zakazu konkurencji i jej zakresu. Próba wprowadzenia takiego zakazu poprzez złożenie jednostronnego oświadczenia przez zakład pracy w formie wypowiedzenia warunków pracy jest niezgodna z prawem i wadliwa.