O dnia 1 września 2025 roku w życie weszła nowelizacja ustawy Karta Nauczyciela, mocą której nauczycielom przyznana została ochrona stosunku pracy analogiczna do tzw. „ochrony przedemerytalnej” uregulowanej art. 39 ustawy Kodeks pracy, zgodnie z którym pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku.

Stan prawny przed nowelizacją

W stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 września 2025 roku przepisy nauczycielskiej pragmatyki zawodowej nie zawierały w tym zakresie żadnych unormowań, zdaniem Sądu Najwyższego zaś regulacja sposobów i trybu rozwiązania lub zmiany stosunku pracy mianowanego nauczyciela jest w Karcie Nauczyciela wyczerpująca i zupełna, co oznacza, że art. 39 Kodeksu pracy, który reguluje wyłącznie zakaz wypowiadania umów o pracę, nie został włączony do szczególnej regulacji statusu nauczycieli mianowanych (por. postanowienia: z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. II PK 145/15; z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. I PSK 47/22).

Uzasadnienie zmian – równość ochrony dla wszystkich nauczycieli

W uzasadnieniu do przedmiotowej zmiany ustawy Karta Nauczyciela projektodawca zaznaczył,  że przywołany wyżej stan rodzi zarzuty nieuzasadnionego różnicowania sytuacji prawnej nauczycieli ze względu na podstawę ich zatrudnienia, tj. umowę o pracę lub mianowanie. Z uwagi na to, jak również w związku z kierowanymi do Ministra Edukacji postulatami o uregulowanie tej kwestii w ustawie – Karta Nauczyciela, w celu zachowania zasady równości w zakresie ochrony przedemerytalnej nauczycieli bez względu na podstawę zatrudnienia, zaproponowano uregulowanie w jednolity sposób kwestii ochrony przedemerytalnej nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania oraz umowy o pracę na czas nieokreślony z uwzględnieniem warunków wynikających z organizacji pracy szkoły. Z tych względów od  1 września 2025 roku do ustawy Karta Nauczyciela dodane zostały art. 28a i 28b.

Zakaz wypowiedzenia stosunku pracy

Zgodnie z brzmieniem art. 28a nie można wypowiedzieć stosunku pracy nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania albo umowy o pracę na czas nieokreślony, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku.

Wyjątki od ochrony

Ta zasada będzie jednak podlegać kilku wyjątkom uregulowanym w art. 28b, zgodnie z którym art. 28a nie stosuje się w przypadku:

1. uzyskania przez nauczyciela prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
2. w przypadku całkowitej likwidacji szkoły,
3. w przypadku rozwiązania stosunku pracy nauczyciela w sytuacji uzyskania negatywnej oceny pracy,
4. w przypadkach częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć, jeżeli nie jest możliwe:

– ograniczenie zatrudnienia nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania w trybie określonym w art. 22 ust. 2 albo nauczyciel nie wyraził na nie zgody,

– dalsze zatrudnienie nauczyciela na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w niższym niż dotychczas wymiarze zajęć albo nauczyciel nie wyraził zgody na zmniejszenie wymiaru zatrudnienia.